TUẦN 9 BÀI 2: EM THỂ HIỆN SỰ CẢM THÔNG, GIÚP ĐỠ NGƯỜI GẶP KHÓ KHĂN (3 tiết) I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT 1. Năng lực đặc thù - Năng lực điều chỉnh hành vi và phát triển bản thân: Cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn bằng những lời nói, việc làm cụ thể phù hợp với lứa tuổi; Sẵn sàng giúp đỡ người gặp khó khăn phù hợp với khả năng của bản thân. 2. Năng lực chung - Tự chủ và tự học: Có ý thức tổng kết và trình bày được những điều đã học về giúp đỡ người gặp khó khăn thể hiện bằng lời nói và việc làm cụ thể; Có ý thức học hỏi thầy cô, bạn bè và người khác để củng cố và mở rộng hiểu biết giúp đỡ người gặp khó khăn thể hiện bằng lời nói và việc làm cụ thể; Có ý thức học tập và làm theo những tấm gương người tốt về thực hiện giúp đỡ người gặp khó khăn thể hiện bằng lời nói và việc làm cụ thể và vận dụng vào thực tiễn cuộc sống. - Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết thu nhận thông tin từ tình huống, nhận ra những vấn đề đơn giản và đặt được câu hỏi về giúp đỡ người gặp khó khăn thể hiện bằng lời nói và việc làm cụ thể. - Giao tiếp và hợp tác: Tập trung chú ý khi giao tiếp với các bạn về giúp đỡ bạn bè mình khi gặp khó khăn thể hiện bằng lời nói và việc làm cụ thể; nhận ra được thái độ của bạn khi trao đổi về việc giúp đỡ người gặp khó khăn thể hiện bằng lời nói và việc làm cụ thể của bản thân. 3. Phẩm chất - Có phần nào đó trách nhiệm trong việc thực hiện giúp đỡ người gặp khó khăn thể hiện bằng lời nói và việc làm cụ thể trong độ tuổi của mình; Yêu nước, nhân ái, trung thực, chăm chỉ, trách nhiệm đối với quyền và bổn phận của trẻ em. II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC - SGK, SGV, SBT Đạo đức 4 (Bộ cánh diều) - Các video, clip liên quan đến thể hiện sự cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn - Tranh, hình ảnh về thể hiện sự cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn - Máy chiếu, máy tính,.... (Nếu có) III. CÁC HOẠT DẠY HỌC CHỦ YẾU Hoạt động của giáo viên Học động của học sinh A. Hoạt động mở đầu * Mục tiêu: Thu hút tạo tâm thế trước khi học, khơi gợi cảm xúc đạo đức, khai thác kinh nghiệm với các chuẩn mực đạo đức để kích thích nhu cầu tìm hiểu trong học tập, khám phá tri thức. * Cách thực hiện - Khởi động: GV tổ chức cho học sinh - HS tham gia trò chơi khởi động. tham gia trò chơi “ Xóng xô ”. - GV yêu cầu HS lắng nghe phổ biến cách chơi trò chơi: * Cách chơi: Cả lớp xếp thành vòng tròn, tất cả quàng tay khoác vai nhau. GV(quản trò) đứng giữa tâm vòng tròn. - Khi nghe quản trò hô: Sóng biển, sóng biển!, cả lớp tay khoác vai nhau đung đưa sang bên trái rồi bên phải như làn sóng và đồng thanh hô: Rì rào, rì rào! Quản trò hô: Sóng xô về phía trước ! cả lớp tay khoác vai nhau, đầu cúi, lưng gập về phía trước và đồng thanh hô: Ầm, ầm! Quản trò hô: Sóng thần, sóng thần, cả lớp phải nhảy lên, nắm táy nhau giơ cao và cùng hô: Ầm, ầm,...... * Luật chơi: Mọi người đều cầm tay nhau cho chặt, nếu tụt tay khỏi bạn sẽ bị coi là phạm luật, phải nhảy một vòng lò cò để về chỗ. - Người nào làm sai hiệu lệnh, cũng bị coi là phạm luật và cũng phải nhảy lò cò một vòng để về chỗ. + Mỗi nhóm lần lượt kể được các ngày lễ, tết dành cho trẻ em và nêu được các hoạt động chủ yếu thường diễn ra trong ngày đó. + Nhóm nào kể được nhiều ngày lễ, tết và nêu được nhiều hoạt động hơn sẽ thắng cuộc. - HS trả lời theo ý hiểu của cá nhân như: a. Theo em, “cơn sóng” tượng trưng cho Theo em, “cơn sóng” tượng trưng cho điều gì trong cuộc sống? những điều khó khăn mà chúng ta gặp phải trong cuộc sống như: Khả năng tập trung kém, Sợ hãi và ngại giao tiếp, Khó khăn trong việc hiểu và tiếp thu bài giảng, Không có động lực học, hứng thú học tập,.... - HS trả lời theo ý hiểu của cá nhân như: Khi thấy một ai đó gặp “sóng gió” b. Khi thấy một i đó gặp “sóng gió” chúng chúng ta cần: biết thông cảm và giúp đỡ ta cần làm gì? người gặp khó khăn và hoạn nạn trong cuộc sống,.... - HS tham gia trò chơi và các thành viên trong mỗi nhóm luân phiên nhau chơi trò - GV tổ chức thực hiện trò chơi: Mời bất kì chơi Sóng xô. thành viên nào trong mỗi nhóm luân phiên - HS lắng nghe GV nhận xét, đánh giá và nhau tham gia trò chơi Sóng xô. trao thưởng cho nhóm giành chiến thắng - GV nhận xét, đánh giá, trao thưởng cho trong cuộc chơi. các nhóm giành chiến thắng. Kết luận: Khi môt bạn trong tập thể lớp gặp sóng gió, chỉ cần những người bạn xung quanh trong lớp dang tay nâng đỡ, cứu giúp thì đó sẽ là nguồn động lực to lớn để bạn học cùng mình có động lực đi tiếp. * GV chốt chuyển - HS lắng nghe. * Kết nối: bạn nữ trong tranh có nơ màu xanh khi đang chơi trò chơi sóng xô bạn bị ngả ra đằng sau chính là hình ảnh mô phỏng của những người gặp khó khăn. Trong cuộc sống này, có rất nhiều người gặp phải những hoàn cảnh không may, bất hạnh cần sự cảm thông, giúp đỡ từ người khác. Những hoàn cảnh đó ra sao? Chúng ta nên ứng xử với họ như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu Bài 4 “Em thể hiện sự cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn ”. - Ghi bảng: Em thể hiện sự cảm thông, - HS nhắc nối tiếp và ghi đầu bài vào vở giúp đỡ người gặp khó khăn * GV chốt chuyển B. Hình thành kiến thức * Mục tiêu - Cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn bằng những lời nói, việc làm cụ thể phù hợp với lứa tuổi; Sẵn sàng giúp đỡ người gặp khó khăn phù hợp với khả năng của bản thân. - Phát triển được các năng lực cơ bản qua phần khám phá cơ bản sau: Năng lực điều chỉnh hành vi và phát triển bản thân, nêu và giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp và hợp tác nhóm trong quá trình kết hợp kể một số quyền và bổn phận của trẻ em qua phần khám phá. * Cách thực hiện Hoạt động 1: Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi - GV yêu cầu HS chia nhóm và hoạt động - HS chia nhóm và hoạt động nhóm 2. nhóm 2. - GV yêu cầu các nhóm đọc câu chuyện - Các nhóm đọc câu chuyện Một ly sữa và Một ly sữa và trả lời các câu hỏi. trả lời các câu hỏi. - GV yêu cầu Quan sát tranh minh họa. - GV mời đại diện 3 – 5 HS trả lời. Các + Đại diện 3 – 5 HS trả lời. Các HS khác HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến. kiến (nếu có). a. Cô bé đã làm gì khi thấy cậu bé nghèo a. Khi thấy cậu bé nghèo hỏi xin một cốc hỏi xin một cốc nước? nước, cô bé đã: nhanh chóng đem tới một li sữa cho cậu bé nghèo. b. Vì sao hoá đơn viện phí đã được bác sĩ b. Hoá đơn viện phí đã được bác sĩ Ha-uốt Ha-uốt Ken-li thanh toán? Ken-li thanh toán vì: người bệnh nhân chính là cô gái năm nào cho mình sữa lúc đói bụng. c. Em rút ra được bài học gì qua câu c. Bài học được rút ra qua câu chuyện trên: chuyện trên ? Con người ta ai cũng sẽ gặp khó khăn trong cuộc sống. Nếu ta biết giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn thì tới lúc ta gặp khó khăn cũng sẽ được người khác giúp đỡ lại. - Nhận xét câu trả lời và đưa ra đánh gá của - GV yêu cầu cả lớp nhận xét và đánh giá bản thân cho câu trả lời của các bạn. câu trả lời của bạn. - Nghe GV nhận xét, đánh giá. - Giáo viên nhận xét, đánh giá và đưa ra câu trả lời phù hợp. - HS lắng nghe GV kết luận. * Kết luận: Ai cũng có lúc khó khăn và cần được giúp đỡ. cậu bé nghèo năm xưa chính là bác sĩ Ha-uốt Ken-li bác sĩ đã nhớ và trả ơn hành động của cô bé từ câu chuyện này cũng để lại nhiều bài học đó là giúp người là giúp mình, sự cảm thông, sự giúp đỡ cần thể hiện bằng lời nói và hành động cụ thể. Hoạt động 2. Quan sát tranh và thực hiện yêu cầu. - GV yêu cầu HS quan sát tranh và thực - HS quan sát tranh và thực hiện yêu cầu: hiện yêu cầu: - HS làm việc cá nhân nêu những biểu - GV yêu cầu HS làm việc cá nhân nêu hiện của sự cảm thông, giúp đỡ người có những biểu hiện của sự cảm thông, giúp đỡ hoàn cảnh khó khăn trong 6 bức tranh mục người có hoàn cảnh khó khăn trong 6 bức b trong SGK. tranh mục b trong SGK. - HS chia sẻ. a. Việc làm của các bạn trong tranh: - Ở tranh 1,2,3,4,6, các bạn nhỏ đã thể hiện được sự thông cảm và có ý muốn giúp đỡ - GV tổ chức cho HS chia sẻ. những hoàn cảnh khó khăn. a. Em hãy nhận xét việc làm của các bạn - Ở tranh 5: Bạn nhỏ đã chưa biết thông trong tranh. cảm, chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn, đáng thương của các em nhỏ trong trại trẻ tình thương. b. Em sẵn sàng giúp đỡ người gặp khó khăn, phù hợp với khả năng của mình . Vì: - Những người đó, họ rất cần được giúp đỡ. và khi nhận được sự giúp đỡ từ người khác, b. Em có sẵn sàng giúp đỡ người gặp khó họ sẽ cảm thấy tin tưởng vào cuộc sống khăn, phù hợp với khả năng của mình hơn, sống vui vẻ hơn. không? Vì sao? - Ai cũng có lúc gặp khó khăn, lúc nào mình có khả năng giúp được họ thì cứ giúp, vì biết đâu cũng sẽ có lúc mình cũng gặp khó khăn, cần đuọc giúp đỡ như họ. c. Kể thêm những hành động khác thể hiện sự cảm thông, giúp đỡ người góp khó khăn mà em biết: - Ở trường em, vào dịp khai giảng năm học mới, nhà trường đã tặng cho những học sinh nghèo vượt khó mỗi bạn một bộ áo c. Hãy kể thêm những hành động khác thể quần mới để tới trường. hiện sự cảm thông, giúp đỡ người góp khó - Bạn Hà là một học sinh nghèo, tuy nhà xa khăn mà em biết. trường nhưng không có xe đạp để đi học. Thấy vậy, bạn Tí ngày nào cũng đi xe đạp qua nhà chở Hà cùng đến trường. - HS nhận xét câu trả lời của bạn. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến. - Nghe GV nhận xét, đánh giá. - HS lắng nghe GV kết luận. - GV mời 2 – 3 HS trả lời câu hỏi. Các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). - GV nhận xét, đánh giá và đưa ra câu trả lời phù hợp: * Kết luận: Trong cuộc sống các em cần quan sát và hành động làm sao cho đúng với những hoàn cảnh cụ thể để ta có hành động thiết thực giúp đỡ bạn bè khi gặp khó khăn,...không nên vì những cảm xúc cá nhân chỉ biết bản thân không cảm thông chia sẻ với các mảnh đời yếu thế, giúp người là giúp mình trong mọi hoàn cảnh sảy ra. * GV chốt chuyển C. Hoạt động Luyện tập * Mục tiêu - Thông qua hoạt động, HS thực hiện được thể hiện sự cảm thông, giúp đỡ người góp khó khăn. Thể hiện thái độ đồng tình hay không đồng tình với các quan điểm thể hiện sự cảm thông, giúp đỡ người góp khó khăn. - Qua hoạt động này học sinh phát triển được các năng lực sau: Nêu và giải quyết vấn đề về các quan điểm quyền và bổn phận; Giao tiếp và hợp tác khi hoạt động nhóm thảo luận về thực hiện thể hiện sự cảm thông, giúp đỡ người góp khó khăn phù hợp với lứa tuổi của mình. * Cách tiến hành Hoạt động 1: Liên tưởng tình huống phù hợp. - GV yêu cầu lớp chia thành các nhóm học - Lớp chia thành các nhóm học tập, nói tập, nói hành động trong SGK và thực hiện hành động trong SGK và thực hiện các các hành động đó như thế nào. hành động đó như thế nào. Các tình huống: a. Để cháu giúp bà nhé! a. Trên đường đi học về, Hoa thấy một bà cụ đang gặp khó khăn trong việc qua đường. Hoa liền đến gần và nói: "Để cháu giúp bà nhé!" b. Nếu bạn muốn đi đâu có thể nói mình b. Khi thấy bạn học ngồi bên cạnh bị đau giúp nhé! chân, rất khó để tự đi lại, Hùng liền nói với bạn: "Nếu bạn muốn đi đâu có thể nói mình giúp nhé!" c. Chắc bố của bạn chưa hiểu bạn thôi. c. Khi thấy An đang buồn và giận vì bị bố Mình nghĩ bố rất thương bạn. mắng, Bình đã nói với bạn: "Chắc bố của bạn chưa hiểu bạn thôi. Mình nghĩ bố rất thương bạn." d. Hình như bạn đang mệt. Minh sẽ nhờ cô d. Trong giờ ra chơi, Nga thấy mặt bạn Linh giáo giúp bạn. đỏ ửng và trán đổ mồ hôi, liền bảo: "Hình như bạn đang mệt. Minh sẽ nhờ cô giáo giúp bạn." e. Mình tin rằng bạn sẽ sớm khoẻ thôi. Bạn e. Khi đến thăm bạn bị ốm, Lan đã nói với cố gắng lên nhé! bạn: "Mình tin rằng bạn sẽ sớm khoẻ thôi. Bạn cố gắng lên nhé!" - GV mời đại diện 3 – 5 HS trả lời. Các HS - Đại diện 3 – 5 HS trả lời. Các HS khác khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến. (nếu có). - Giáo viên nhận xét, đánh giá và đưa ra - Lắng nghe GV đánh giá, nhận xét. câu trả lời phù hợp. * Kết luận: Thực tế cuộc sống có rất nhiều tình huống sảy ra bất ngỡ ta có thể dựa vào từng hoàn cảnh, thời điểm sự việc đó để ta có các hành vi cụ thể phù hợp giúp đỡ cảm thông đối với người gặp khó khăn. Hoạt động 2. Quan sát tranh và thảo luận - GV yêu cầu HS quan sát tranh và thảo luận về các hình ảnh diễn ra trong tranh. - HS quan sát tranh và thảo luận về các hình - GV yêu cầu HS thảo luận câu hỏi trong ảnh diễn ra trong tranh. SGK. - HS thảo luận câu hỏi trong SGK. - Yêu cầu đại diện các nhóm chia sẻ cành và hướng thảo luận của nhóm mình + Em hãy đoán xem bạn trong tranh dự - Đại diện các nhóm chia sẻ cành và hướng định làm gì. Vì sao các bạn lại làm như thảo luận của nhóm mình. vậy? + Tranh 1, bạn nữ khi thấy bà lão xách đồ khệ nệ nên đang muốn lại giúp. - Tranh 2, bạn Nam đang lo lắng khi thấy bạn học bị sổ mũi. - GV mời đại diện 3 – 5 HS trả lời. Các HS - Các bạn ấy đang cảm thông và muốn giúp khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến đỡ khi người khác gặp khó khăn. (nếu có). - Đại diện 3 – 5 HS trả lời. Các HS khác - Giáo viên nhận xét, đánh giá và đưa ra lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến. câu trả lời phù hợp * Kết luận: Tùy tình huống hoặc nội dung - Lắng nghe GV đánh giá, nhận xét. câu chuyện mà ta có các cách giúp đỡ khác nhau. - Nghe GV nhận xét. Hoạt động 3. Xử lí tình huống - GV yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm 2 và giao nhiệm vụ cho học sinh giải quyết. - GV gọi học sinh đọc 2 tình huống. - Học sinh làm việc theo nhóm 2 và thực - Yêu cầu HS các nhóm thảo luận, nêu cách hiện nhiệm vụ học tập cần giải quyết. ứng xử phù hợp với việc thực hiện quyền và bổn phận trẻ em. - HS đọc các tình huống. - GV mời đại diện các nhóm, trình bày kết - HS các nhóm thảo luận, nêu cách ứng xử quả thảo luận. phù hợp với việc thực hiện quyền và bổn Tình huống 1: phận trẻ em. Mấy hôm nay, Hưng không đi học. Giờ - Đại diện các nhóm, trình bày kết quả thảo sinh hoạt lớp, cô giáo buổn bã thông báo: luận theo ý hiểu của mình. - Như các em đã biết, mẹ bạn Hưng lớp ta bị ốm đã lâu, nay bố bạn ấy lại mới bị tai nạn giao thông. Hoàn cảnh gia đình bạn đang rất khó khăn. Chúng ta cần phải giúp bạn Hưng vượt qua khó khăn này. + Em hãy đề xuất những việc có thể làm trong khả năng của mình để giúp Hưng. Những việc em có thể làm để giúp Hưng là: - Kêu gọi các bạn trong lớp quyên góp ủng hộ tiền để hỗ trợ tiền thuốc men cho bố mẹ bạn Hưng. - Trong thời gian rảnh, đến nhà bạn Hưng Tình huống 2: giúp đỡ một số công việc như dọn dẹp nhà Lớp 4C có thêm một học sinh mới từ tỉnh cửa. khác chuyển về. Bạn tên là Mây, người bé - Thường xuyên hỏi thăm tình hình sức nhỏ, nói tiếng địa phương nghe rất lạ và khỏe của bố mẹ Hưng. quần áo bạn mặc không giống với các bạn trong lớp. Vì vậy, Mây thường bị một số bạn nam trong lớp trêu chọc, nhại giọng nói và xì xào, bình phẩm về trang phục,... Điều này khiến Mây rất buồn và mặc cảm. + Hãy nêu ý kiến của em để giúp bạn Mây vượt qua khó khăn, tiếp tục đến lớp. - GV mời các nhóm nhận xét, đánh giá nhau về cách giải quyết các tình huống về khi giúp đỡ người có hoàn cảnh khó - Em sẽ bảo các bạn nam dừng ngay hành khăn. động trêu chọc bạn Mây và thường xuyên - GV nhận xét đánh giá và rút ra kết luận nói chuyện, tâm sự với Mây để bạn ấy hòa cuối cùng về cách xử lý các tình huống trên nhập vào môi trường mới. về khi giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn. Hoạt động 4. Thuyết trình ngắn về sự sẵn sàng cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn theo gợi ý sau: - Gv yêu cầu lớp chia thành các nhóm học tập để thảo luận. - GV hướng dân HS chuẩn bị bài thuyết trình từ những gợi ý đã cho. - Tại sao cần phải sẵn sàng cảm thông, giúp - Lớp chia thành các nhóm học tập để thảo đỡ người gặp khó khăn? luận. - HS chuẩn bị bài thuyết trình từ những gợi ý đã cho. - Em có sẵn sàng cảm thông, giúp đỡ người - Người đang trong hoàn cảnh khó khăn sẽ gặp khó khăn bằng những lời nói và hành rất buồn và tự ti, mặc cảm với cuộc sống. động phù hợp với lứa tuổi không? Vì sao? Nếu được giúp đỡ họ sẽ có niềm tin hơn vào - GV mời đại diện nhóm phát biểu. cuộc sống. - GV nhận xét, đánh giá, tổng kết bài thuyết - Có rất nhiều cách để giúp họ vượt qua khó trình. khăn, không những là bằng vật chất mà còn có thể bằng tinh thần. - ĐẠi diện nhóm phát biểu. - Nghe GV đánh giá, nhận xét, tổng kết bài thuyết trình. D. Hoạt động vận dụng * Mục tiêu Giúp học sinh vận dụng những điều đã học để chia sẻ và thực hiện sẵn sàng cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn bằng những lời nói và hành động phù hợp với lứa tuổi Qua hoạt động này phát triển một số năng lực sau: Tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác. * Cách thực hiện Hoạt động 1, 2: Chia sẻ về những việc em đã làm để cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn. - GV yêu cầu HS thực hiện hoạt động chơi - HS thực hiện hoạt động chơi trò chơi trò chơi “Chuyền điện”. “Chuyền điện”. - GV mời 3 - 5 HS phát biểu câu trả lời của - 3 - 5 HS phát biểu câu trả lời của mình. mình. - Gv hướng dẫn luật chơi: GV tiến hành phỏng vấn nhanh HS trong vòng 3 phút. Mỗi HS sẽ kể một việc mà bản thân đã làm thể hiện được sự cảm thông giúp đỡ người gặp khó khăn bằng lời nói, việc làm cụ thể. HS nào kể hợp lí sẽ có quyền chỉ định bạn tiếp theo, lần lượt đến hết thời gian. + Chia sẻ về những việc em đã làm để cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn. + Những việc em đã làm để cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn: - Giúp em nhỏ qua đường. - Giúp mẹ đi mua thuốc khi mẹ bị bệnh. - Cho bạn đi cùng xe tới trường khi xe đạp + Thực hiện những việc làm thể hiện sự của bạn bị hỏng, .. cảm thông, giúp đỡ người gặp khó khăn tại + HS tự thực hiện theo điều kiện của mình nơi em đang sinh sống. mà tình huống gặp phải. - GV nhận xét, đánh giá, tổng kết câu trả lời tốt nhất. - Nghe GV nhận xét. * GV chốt, chuyển - GV cho HS đọc lời khuyên trong SGK - HS đọc lời khuyên trong SGK Đạo đức Đạo đức trang 23. trang 23. - GV giao nhiệm vụ cho học sinh về nhà - HS nghe và về nhà thực hiện yêu cầu. thực hiện. - Nhận xết tiết học. IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY (Nếu có): ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................
Tài liệu đính kèm: