Giáo án Lịch sử và Địa lí 4 - Bài 20: Thành phố Hồ Chí Minh

 BÀI 20: THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
 (3 tiết)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Năng lực lịch sử và đại lí
Sau bài học này, HS sẽ:
- Xác định được vị trí địa lí của thành phố Hồ Chí Minh trên bản đồ hoặc trên lược đồ.
- Kể được một số tên gọi khác của thành phố Hồ Chí Minh
- Trình bày được một số sự kiện lịch sử có liên quan đến thành phố Hồ Chí Minh, có sử 
dụng một số tư liệu tranh / ảnh, câu chuyện lịch sử như về bến cảng Nhà Rồng, Nguyễn 
Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước
- Sử dụng tư liệu lịch sử và địa lí, nêu được thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế, 
văn hoá, giáo dục quan trọng của Việt Nam
2. Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Sưu tầm tranh ảnh về thành phố Hồ Chí Minh
- Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm, trình bày kết quả trong nhóm và báo cáo kết quả 
trước lớp.
3. Phẩm chất
Yêu nước: Yêu quê hương và tự hào về lịch sử quê hương, đất nước.
Chăm chỉ: Hoàn thành nhiệm vụ học tập và luôn tự giác tìm hiểu khám phá tri thức liên 
quan đến nội dung bài học.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
 - Bản đồ tự nhiên Việt Nam
 - Lược hành chính và các hình ảnh tiêu biểu về thành phố Hồ Chí Minh
 - Máy tính, máy chiếu hoặc tivi (nếu có).
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
 Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
 1. Khởi động 
 a. Mục tiêu: 
 - Kết nối được kiến thức của học sinh với nội dung kiến thức trong bài
 -Tạo tâm thế tích cực, hứng thú học tập cho HS 
 b. Cách tiến hành - GV giảng: thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh 
tế, văn hoá, giáo dục quan trọng và là thành phố lớn - HS lắng nghe
nhất Việt Nam (Có thể cho HS thảo luận nhóm đôi).
- HS đọc thầm lại nội dung và yêu cầu:
+ Em hãy chia sẻ những điều em biết về thành phố Hồ - HS suy nghĩ, tiếp nối nhau trả 
Chí Minh? (nhiều HS chia sẻ) lời về thành phố Hồ Chí Minh.
- GV cho HS xem video 8 phút toàn cảnh thành phố 
Hồ Chí Minh và dẫn dắt HS vào bài học: : - HS xem video.
 - HS nghe, quan sát.
Hoặc giới thiệu bài: Việt Nam thân yêu của chúng ta 
có 87 thành phố trực thuộc tỉnh, trong đó có 5 thành 
phố trực thuộc trung ương. Một trong 5 thành phố trực 
thuộc trung ương không thể không kể đến thành phố 
lớn và đẹp mang tên vị lãnh tụ của dân tộc mà cả thế 
giới biết đến và ngưỡng mộ là thành phố mang tên 
Bác – thành phố Hồ Chí minh. Thành phố Hồ Chí 
minh nằm ở đâu, có nét gì nổi bật cô trò mình cùng 
tìm hiểu qua bài: Bài 20 Thành phố Hồ Chí Minh.
 2. Khám phá 
Hoạt động 1: Vị trí địa lí và tên gọi khác của thành phố Hồ Chí Minh
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Xác định được vị trí địa lí và tên gọi khác của thành phố Hồ Chí Minh (tp HCM) trên 
lược đồ.
- Kể được một số tên gọi khác của thành phố Hồ Chí Minh.
- GV tổ chức cho HS cả lớp thảo luận nhóm 
(4HS/nhóm). HS thực hành thảo luận nhớm 
- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm: Đọc thông tin, (3 phút)
quan sát hình 1 và thực hiện yêu cầu:
+ Tp HCM nằm ở vùng nào? Tiếp giáp với các tỉnh và 
biển nào?
+ Tp HCM còn có tên gọi nào khác? - Đại diện nhóm báo cáo kết 
- GV hướng dẫn (nếu HS trong nhóm lúng túng) quả - GV yêu cầu HS thực hành chỉ và giới thiệu về Tp - Nhóm khác nhận xét, bổ 
HCM trên lược đồ sung (nếu có)
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:
+ Tp HCM là thành phố trực thuộc trung ương, nằm 
ở vùng Nam Bộ, tiếp giáp với 6 tỉnh: Bình Dương, Tây 
Ninh, Đồng Nai, Long An, Tiền Giang, Bà Rịa – Vũng 
Tàu. Phía đông tiếp giáp với một phần của biển Đông.
+ Tp HCM còn có các tên gọi khác là Gia Định, Sài 
Gòn – Gia Định, Sài Gòn – Chợ Lớn
Hoạt động 2: Một số sự kiện gắn với Tp HCM.
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Trình bày được một số sự kiện lịch sử có liên quan đến Tp HCM, có sử dụng một số 
tư liệu tranh ảnh, câu chuyện lịch sử, như: câu chuyện bến cảng Nhà Rồng, Nguyễn Tất 
Thành ra đi tìm đường cứu nước.
b. Cách tiến hành
- GV chuẩn bị phiếu học tập với 2 sự kiện trong bài 
(mỗi nhóm bốc thăm thực hiện một sự kiện).
- GV cho HS bốc thăm nội dung thảo luận của nhóm - Đại diện nhóm bốc thăm yêu 
mình (phiếu học tập cần có: về thời gian, nội dung sự cầu.
kiện, kết quả sự kiện, điều em ấn tượng về sự kiện, 
hình ảnh sự kiện). Gv có thể làm nội dung phù hợp 
theo đối tượng HS của mình. - HS thảo luận và thực hành 
+ Sự kiện 1: Phủ Gia định được thành lập như thé phiếu học tập trong nhóm 
nào? (Hoặc Tìm hiểu Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia 
Định năm 1698)
+ Sự kiện 2: Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu 
nước như thế nào? Từ đâu?năm bao nhiêu ?
+ Sự kiện 3: Nêu ý nghĩa sự kiện Quân giải phóng 
tiến vào dinh độc lập năm 1975 đối với lịch sử dân - Đại diện nhóm báo cáo kết 
tộc? quả hoạt động.
 - Nhóm khác nhận xét, bổ sung - GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo 
luận. Các nhóm làm cùng nội dung nhận xét, bổ sung 
(nếu có).
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:
Sự kiện 1: Năm 1698 Nguyễn Hữu Cảnh được cử vào 
cai quản vùng đất phía Nam.Vượt qua nhiều khó khăn 
ông đã cùng nhân dân khai hoang lập ra phủ Gia 
Định. Từ đây vùng đất Gia Định phát triển nhanh 
chóng. Em thấy ấn tượng về sự vất vả của ông và nhân 
dân lúc đó.
+ Sự kiện 2: Ngày 5-6-1911 Nguyễn tất Thành lên con 
tàu La-tu-sơ, Tơ-rê-vin đến cảng Mác-xây (pháp) bắt 
đầu cuộc hành trình 30 năm ra đi tìm đường cứu nước 
giành độc lập, tự do cho dân tộc. Em ấn tượng hình 
ảnh Nguyễn Tất Thành như một thư sinh nhưng bàn 
tay đầy chai sạn nói lên sự vất vả của ông trong đó - HS phát biểu
chứa đựng sự tự tin và quyết tâm mạnh mẽ.
+ Sự kiện 3: 10h45 ngày 30-4-1975 xe tăng số 390 đã 
húc đổ cổng Dinh Độc Lập đánh dấu sự kết thúc của 
chiến dịch Hồ Chí Minh, đất nước thống nhất. HS lắng nghe
- GV hỏi: Ngoài những thông tin các em vừa trải 
nghiệm thì các em còn có những thông tin nào bổ 
sung giúp bài học của chúng ta được phong phú hơn 
không?
- GV nhận xét và kết luận:
Tp HCM nằm bên sông Sài Gòn, có lịch sử hơn 300 
năm, trải qua nhiều tên gọi khác nhau như Gia Định, 
Sài Gòn - Gia Định, đến năm 1976 đất nước hoàn 
toàn thống nhất mới chính thức mang tên Tp HCM.
Hoạt động 3: Thành phố Hồ Chí Minh trung tâm kinh tế, văn hoá, giáo dục quan 
trọng của Việt Nam. 
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS - Sử dụng tư liệu lịch sử và địa lí, nêu được Tp HCM là trung tâm kinh tế, văn hoá, 
giáo dục quan trọng của Việt Nam
b. Cách tiến hành
- GV tổ chức cho cả lớp thảo luận nhóm: - HS lắng nghe.
+ Chia lớp làm 6 nhóm (2 nhóm thực hiện cùng một 
nội dung)
+ GV phân công nhiệm vụ cho từng nhóm:
· Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về kinh tế.
Nêu những dẫn chứng cho thấy tp HCM là trung tâm 
kinh tế lớn của cả nước
· Nhóm 2, 4: Tìm hiểu về văn hoá.
Nêu những dẫn chứng cho thấy tp HCM là trung tâm 
văn hoá quan trọng của cả nước.
· Nhóm 3, 6: Tìm hiểu về giáo dục.
Nêu những dẫn chứng cho thấy tp HCM có nền giáo - HS thảo luận và thực hành 
dục làm nòng cốt cho sự nghiệp phát triển của vùng. phiếu học tập trong nhóm 
- Gv yêu cầu HS thực hành thảo luận. - Đại diện nhóm báo cáo kết 
- GV quan sát HS thực hành quả hoạt động.
- GV gọi đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo - Nhóm khác nhận xét, bổ sung
luận của nhóm, các nhóm cùng nội dung lắng nghe, 
nhận xét, bổ sung (nếu có).
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận ở mỗi lĩnh vực 
GV căn thời gian để có thể cho các em xem video:
* Về kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh:
+ Đóng góp nhiều nhất vào tổng thu ngân sách của 
nhà nước, đứng đầu cả nước về phát triển dịch vụ.
+ Sản xuất công nghiệp đứng đầu cả nước với các 
ngành chủ yếu như điện tử, tin học, thực phẩm – đồ 
uống, cơ khí, dệt may, ....
GV cho HS xem video: 
ho-chi-minh-tang-truong-tich-cuc-624589.htm 
* Về văn hoá: + Nhiều di tích lịch sử và bảo tàng như bến cảng Nhà 
Rồng, nhà thờ Đức Bà, chợ Bến Thành, địa đạo Củ 
Chi, Dinh Độc Lập, .
+ Hội tụ dân cư khắp nơi tạo sự đa dạng văn hoá.
Gv cho HS quan sát 15 di tích lịch sử của TP HCM
minh.html
Nếu còn thời gian GV cho HS xem video giới thiệu 
bảo tàng Tp HCM: 
 - HS lắng nghe
* Về giáo dục:
+ TP HCM có nhiều viện nghiên cứu, trường đại học, 
trung tâm khoa học - công nghệ, làm nòng cốt cho sự 
phát triển giáo dục của vùng, đáp ứng nhu cầu phát 
triển của xã hội
GV cho HS xem thêm video về trường Đại học kinh tế 
TP HCM là 1 trong 14 trường lớn nhất cả nước. 
(GV sưu tầm video)
GV giảng: Chúng ta vừa được tìm hiểu TP HCM là 
trung tâm kinh tế, văn hoá, giáo dục quan trọng của 
Việt Nam. Nơi đây có hoạt động buôn bán tấp nập, 
nhiều di tích lịch sử, nhiều công trình nghệ thuật nên 
ngành du lịch của TP HCM cũng rất phát triển. 
 3. Hoạt động luyện tập
a. Mục tiêu: Giúp HS củng cố, hệ thống nội dung kiến thức của bài học.
b. Cách tiến hành
GV tổ chức cho HS thực hành nhóm vẽ sơ đồ tóm tắt - HS thảo luận và thực hành vẽ 
trên giấy A3? (nhóm 4) sơ đồ trong nhóm 
- GV quan sát học sinh thực hiện và hỗ trợ kiến thức - HS gắn kết quả trên bảng 
(nếu học sinh lúng túng trong khi vẽ sơ đồ) lớn - GV mời đại diện các nhóm thuyết trình kết quả thảo - Đại diện nhóm thuyết trình 
luận. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung. kết quả hoạt động.
 - Nhóm khác nhận xét, bổ sung
 4. Hoạt động vận dụng
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS vận dụng được kiến thức, kĩ năng đã học để 
thiết kế được sản phẩm giới thiệu về TP HCM.
b. Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS thực hiện hoạt động ở nhà - HS thực hiện cá nhân ở nhà, 
Gợi ý: có thể thực hiện cùng người 
+ Phần đầu thư:Nơi viết, ngày tháng năm, lời xưng thân tạo sự kết nối trong giáo 
hô. VD: Thái Nguyên, ngày 20 tháng 3 năm 2024. dục.
+ Phần chính thư: Nêu mục đích, lí do viết thư: thăm 
hỏi tình hình của bạn, kể cho bạn nghe điều thú vị khi 
học bài tp HCM. VD: mình sẽ kể cho bạn nghe điều 
thú vị mà hôm nay mình thấy được trong bài học tp 
HCM, một thành phố trực thuộc trung ương, thành 
phố có nền kinh tế lớn nhất cả nước, .
+ Phần cuối thư: Lời chúc, lời cảm ơn, hứa hẹn; chữ 
kí, học và tên. 
 Củng cố, dặn dò
* CỦNG CỐ
 - Cá nhân xem lại bài. - GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của 
 bài học. - 2-3 HS nêu lại nội dung 
 - GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ chính của bài.
 học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động - Cá nhân nghe, quan sát.
 viên những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.
 * DẶN DÒ
 - GV nhắc nhở HS:
 + Đọc lại bài học thành phố Hồ Chí Minh.
 + Hoàn thành bài tập phần Vận dụng. - Cá nhân nghe, quan sát.
 + Đọc trước Bài 21 – Địa đạo Củ Chi (SHS tr.113). và thực hiện yêu cầu.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................